Her 10 bayandan 1’inde görülüyor!

26.01.2024
29

Halk ortasında ‘çikolata kisti’ olarak bilinen endometriozis, olağanda rahmin iç zar katmanında bulunması gereken hücrelerin çoğunlukla yumurtalıklar olmak üzere rahim dışında rastgele bir bölgeye yerleşmeleri olarak tanımlanıyor.

Halk ortasında ‘çikolata kisti’ olarak bilinen endometriozis, olağanda rahmin iç zar katmanında bulunması gereken hücrelerin çoğunlukla yumurtalıklar olmak üzere rahim dışında rastgele bir bölgeye yerleşmeleri olarak tanımlanıyor. Dünyada ve ülkemizde her 10 bayandan 1’inde görülen endometriozis, kadınlık hormonu olan östrojen ile alakalı olması ve bu yaşlarda bedende daha fazla bulunması nedeniyle üreme çağı olan 18-45 yaş kümesindeki bayanları tehdit ediyor. Başta ağrı kesiciler ile geçmeyen ağrılı ve sistemsiz adetler olmak üzere pek çok sıkıntıya yol açarak hayat kalitesini düşürebiliyor, çok daha değerlisi anne olmayı engelleyebiliyor. Acıbadem Bakırköy Hastanesi Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, kadınlarda yaygın görülmesine rağmen endometriozise teşhis konulmasının en gelişmiş ülkelerde bile 8-10 yılı bulabildiğini belirterek, “Endometriozisin belirtileri hastalığın yerleşmiş olduğu bölge ile yayılım durumuna nazaran farklılık gösteriyor. Ayrıyeten kimi hastalarda hiçbir semptom gelişmiyor yahut idrarda yanma, bağırsak alışkanlığındaki değişimler, kronik karın ağrısı üzere öbür hastalıkları taklit eden belirtilerle de ortaya çıkabiliyor. Teşhisteki gecikmenin en yaygın sebebi ise endometriozisin birinci belirtilerinin birden fazla vakit ağrı olması nedeniyle hastalar tarafından pek önemsenmemesi. Ayrıyeten her adet zati ağrılı geçer inanışı tabibe başvuruyu geciktiriyor. Bunların sonucunda aslında genç yaşta yakalanabilecek olan hastalık ileri safhalarda tespit ediliyor.  Oysa erken teşhis sayesinde ileriye yönelik tedbirler alınıyor, böylelikle üreme işlevleri korunabiliyor ve şiddetli ağrıya bağlı olarak ömür kalitesinin düşmesi önlenebiliyor” diyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, endometriozisin atlanmaması gereken 10 sinyalini anlattı; değerli bilgiler verdi! 

Ağrılı adetler 

Endometriozis hastalığında en sık karşılaşılan şikayetlerden biri, adet devrinde gelişen ağrı oluyor. Ağrı bayanların aile, iş ve günlük hayatlarını önemli boyutlarda etkileyebilecek şiddete ulaşabiliyor. Doç. Dr. Cihan Kaya, ağrının sıklıkla adet devrinden çabucak evvel başladığını ve çoklukla adet devri boyunca devam ettiğini belirterek, “Hastalığın evresinden ya da varsa kistlerin boyutlarından bağımsız olarak çikolata kistine bağlı gelişen ağrı acil başvurusu yaptıracak kadar dayanılmaz şiddete ulaşabiliyor. Hastalar birden fazla vakit ağrılar nedeniyle tekrarlayan ağrı kesiciler, enjeksiyonlar, sıcak su torbaları üzere formüllere gereksinim duyuyorlar” diyor. 

Cinsel ilgide ağrı 

Özellikle rahmin gerisindeki bağların ya da vajenin birlikte tutulduğu endometriozisin ileri evrelerinde cinsel bağ sırasında dayanılmaz şiddette ağrı gelişmesi, yeniden yaygın görülen belirtilerden. Ağrı bu bölgede bulunan sonların tutulumu ve organ anatomisinin bozulması sonucu oluşuyor.  Özellikle iki taraflı kisti olan hastalarda cinsel birliktelik sırasında ağrı şikayetine daha sık rastlanıyor.

 Bağırsak alışkanlığındaki değişimler

Endometriozis yalnızca yumurtalıkları değil karın içerisinde bilhassa etraf organları da tutabiliyor. Yakın komşuluğu nedeniyle bağırsak yüzeylerinde de endometriozis odakları görülebiliyor. Bağırsak ve bu bölgedeki hudutların tutulumu nedeniyle bazen karında geçmeyen şişkinlik, dışkılamada zorluk, ishal, kabızlık ve gaitada kan görülmesi üzere problemler yaşanabiliyor. İleri tutulum varlığında bağırsaktan dışkı geçişi mümkün olmuyor ve halk ortasında ‘bağırsak tıkanıklığı’ olarak bilinen tablo ortaya çıkabiliyor. 

Yoğun adetler

Endometriozis yalnızca rahmin dışındaki organları değil, rahmin kas katmanını da tutabiliyor. Bu durum tıp literatüründe adenomiyozis olarak biliniyor. Adenomiyozis, çikolata kisti olan her üç bayandan 1’inde görülüyor. Bu tablo bilhassa ağrılı, sistemsiz ve uzamış adet kanamalarına neden oluyor. Adenomiyozis tanısı ultrasonla deneyimli doktorlar tarafından konabiliyor. 

İdrar yaparken ağrı

Endometrioziste, bağırsak tutulumunun yanı sıra bir başka yakın organ olan idrar torbası ve idrar boruları da etkilenebiliyor. Bilhassa ileri evre endometriozis hastalarında, idrar borularının yumurtalıklara yakın olması nedeniyle bu borularda tıkanıklık, böbreklerde genişleme ve daha ileri kademelerde böbrek kayıpları görülebiliyor. Bilhassa idrar torbası tutulumunda adet devirlerinde ağrılı idrar yapma, kanlı idrar ve devamlı alt karın ağrısı ile birlikte sık idrara çıkma üzere belirtiler gelişebiliyor. 

Bel – bacak ağrısı 

Endometriozis alt karın boşluğunu ağır biçimde saran kas katmanını, bu bölgedeki lifleri ve sonları tutabiliyor. Bu tutulumlar az görülse de hastalarda bel ağrısı, bacak bacak üstüne atamama, siyatik hudut tutulumundan kaynaklanan bacak ardında ağrı ve daima alt karın bölgesinde kramp halinde şikayetlere neden olabiliyor. 

İnfertilite

Genç yaştaki bayanların hastalığı olduğu için endometriozisin üreme işlevi üzerinde de olumsuz tesirleri olabiliyor. O denli ki gebe kalamayan her üç bayandan 1’inde endometriozis tespit ediliyor. Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, yumurtalık tutulumunda sağlıklı yumurtalık dokusunun etkilenebildiğini vurgulayarak, “Özellikle iki taraflı yumurtalıkların tutulması halinde zati ömür uzunluğu makul bir sayıda olan yumurta sayısı giderek azalabiliyor. Bunun dışında tüplerin tıkanması ya da rahmin tutulması embriyo için olumsuz bir ortam oluşturarak bizatihi hamile kalma talihini üçte bir oranında azaltabiliyor” diye konuşuyor. 

Kesi yerlerinde şişlikler 

Özellikle eski ameliyat kesi yerlerinde (sezaryen ya da olağan doğum kesi yerleri) adet periyotlarında ele gelen şişlikler cilt altına yerleşen endometriozisin habercisi olabiliyor. 

Sağ omuza vuran ağrı, nefes alamama

Diyafram ya da akciğer tutulumunda tekrar adet devirlerinde sağ omuza vuran ağrı, kanamalı kusma ve akciğerlerde sönmeye bağlı nefes alamama üzere belirtiler de endometriozise işaret edebiliyor. 

Kronik yorgunluk ve kas ağrıları

Endometriozis migren ve fibromiyalji üzere hastalıklarla da sıklıkla birlikte görülebiliyor. Bu durum, hali hazırda alt karın bölgesindeki ağrıları nedeniyle günlük hayatı etkilenmiş olan bayanlarda genel bir halsizlik, yorgunluk, isteksizlik, baş ağrısı ve kas kramplarına yol açabiliyor. 

Tedavi hayat kalitesini artırıyor! 

Endometriozis tedavisi hastanın yaşına, şikayetlerine, hastalığın tutulum derecesine, çocuk isteğine ve varsa kitlenin iyi-kötü huylu olma durumuna nazaran değişiyor. Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Cihan Kaya, şikayetleri olmayan hastalarda çoğunlukla nizamlı takip ya da ilaç tedavilerinin kâfi geldiğini belirterek, şöyle devam ediyor: “Ancak büyük yumurtalık kistleri olan, ağrı kesicilere karşılık alınamayan ağrı sorunu yaşayan ya da kanser kuşkusu taşıyan hastalara laparoskopi (kapalı ameliyat) sistemiyle ameliyat önerilebiliyor. Anne olmak isteyen, fakat yumurtalık sayısı azalmış hastaların doğal yollarla çocuk sahibi olamaması durumunda tüp bebek prosedürü tavsiye edilebiliyor. Hayli başarılı sonuçlar alınan bu tedaviler hastaların hayat kalitesini artırarak ağrı ya da dert meseleleriyle uğraşmak yerine hayata tekrar dönmelerine yönelik olarak uygulanıyor”   

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.